Saturday, 23 October 2021

Speaking English in Texas

In my second month in Texas, I was working in the Engineering Technology department as a graduate assistant, helping professors with Lotus 1-2-3 spreadsheets, writing macros. There were two other Indians also graduate assistants in the same department, Ravi Bhuthapuri (Telugu speaker, from Madras) and Ashok Mirchandani (Marathi speaker, from Pune, I think). One of the secretaries (Caucasian, Texan) asked us why we spoke to each other in English rather in "Indian".

We explained that we speak three different languages at home, and English was the common language. She asked us to demonstrate, so I spoke some Tamil, Ravi spoke some Telugu, Ashok some Marathi. She helplessly told us all three sounded the same to her; simply very very different from English (or Texan).
Then the phone rang and she answered it. We move away a couple of feet and talked to each other in English. She ended her call, then listened to us for a couple of minutes and innocently asked us, "So what language are you speaking now?"

First Side note
A few years ago, browsing some Sanskrit books at the KV Sarma library in Adayar, I found this dedication by ASP Ayyar, in a book of English translations of Sanskrit plays. Ayyar calls English India's fifteenth language and "as dear to Indians as the other fourteen". ASP Ayyar was a judge of the Madras High Court, and earlier, a novelist.

Second Side Note

Writer and intellectual, Chandrabhan Prasad, who used to write a regular op-ed column for the newspaper Daily Pioneer, claims English is the language of liberty for Scheduled Castes, and wanted to build a temple for the goddess for English in Banka, Uttar Pradesh. This essay says the temple was never built.

Tuesday, 21 September 2021

Dasavatara temple, Deogarh - Seven thousand wonders of India


Dashaavatara temple, Deogarh, Uttar Pradesh


We read about the Golden age of the Guptas, but very few Gupta monuments have survived the destruction. One of them is the Dasavatara temple in Deogarh, Uttar Pradesh. Even this is not the complete original temple, but has what has survived the ravages of time. A forlorn fragment of an amalaka hints that the temple’s vimaana may have been a Rekha Naagari devaalaya. The temple is on a tall platform, an upapiThaa, with flights of steps leading up to it from all directions. The moolavigraha of the main moorthi is also absent.

Nearby remnants of the upapitha-s in square sections suggest that the temple may have once had parivaara shrines all around it. On one side is a small pond.

But there is an entrance doorway to the sanctum, with sculptures decorating it. And on the three walls, there are three kostha-s with three of the most marvelous sculptures in Indian art. We can study these in detail, appreciate their aesthetic and narrative skill, and compare them to similar sculptures across India.

There are some temples of the Gupta era in Sanchi, near the famous stupa. One of these is small and compact but plain and undecorated, except for the pillars. The other is more elaborate, but has suffered a great deal of damage. In nearby Vidisha, in the rocky hills of Udayagiri, there are quite a few cave temples of the Gupta era, also.

But first let us see the three main sculptures.

Gajendra Moksha

The story of Gajendra Moksha is quite well known, but worth repeating. An elephant, Gajendra, an ardent devotee of Vishnu is caught by a crocodile when it stepped into a pond; it screamed out Vishnu’s name for help; Vishnu mounting his vaahana Garuda, instantly came to the rescue, used his Sudarshana chakra to slay the crocodile and rescued Gajendra. This is the most popular rendering. In Deogarh, though, a naga (snake) rather than a crocodile is depicted as attacking Gajendra.

Gajendra Moksha, Deogarh

Let us examine this sculpture in detail. The panel is very rectangular, taller than it is broad, but the figures inside form graceful curves. Central and dominant is Vishnu, seated on Garuda, depicted with human face and body and wings. Garuda has infinite strength, so he comfortably bears a larger Vishnu. This is a conquest, but it is effortless – the chakra has already been cast and it has split the chest of the Naga. It is not a battle like Narasimha fighting Hiranya, or Siva destroying Gajaasura. Not only Vishnu, but every single character seems to have a calm expression, including the Naga. Remember this is one of the oldest sculptures. The eyes of the characters all seem closed - I suspect that they were painted in later, but this has been lost due to erosion. You can see this in every single sculpture in this temple.

The naga is seven hooded, and is accompanied by a nagini. Both hold their palms together in surrender and supplication. The naga’s long coils wrap around the front and back legs of Gajendra, whose expression is frozen in shock. How does one show water in a sculpture? With lotuses and creepers, as we saw in the Gajalakshmi panel in Ellora. We see lotuses in all directions, horizontal, vertical, in profile. Wavy stalks carrying unopened buds emphasize the turbulence of the pond. The arch of Vishnu over Garuda dominates the left upper quadrant, and is complemented by the mirroring arch of the naga in the right lower quadrant. His magnificent hood arches towards us, but one senses his towering dominance over Gajendra, before the arrival of Vishnu. Gajendra’s trunk forms a gentle upward arch, the lotus at the tip touching the very feet of Vishnu; a brilliant touch by the sculptor.

Vishnu’s kirita makuta, also noticeable in the Anantashayana panel, is a fascinating contrast to all the jatamakutas of Siva that we have seen in many sculptures, in this series.

Garuda has his right hand in tarjani (warning) mudhra. By showing the prayoga chakra in Vishnu’s upper right hand, and also in the Naga’s chest, the sculptor has captured two moments in time. Vishnu’s lower left hand rests casually on his knee.

Far above, a line separating them from the action on the ground, hover two sets of gandharva couples, who have come to witness this leela of Vishnu. The entire panel is set off by beautifully decorated pilasters, with ghaTapallavas (pot with vines). Patra-toranas climb inner pilasters. A row of vyaaghra-mukhas (tiger faces) above the koshta, and seated lions in the corners, hint at the inspiration for, and continuity in, all later sculptures across the land.

Gajendra Moksha, Tirukurungudi, Tamilnadu
Photo – Ashok Krishnaswamy

This story is depicted in Ellora, Pattadakkal, Tirukkurungudi etc. The Tirukkurungudi sculpture in a fifteenth century temple is in Madurai Nayak style. It shows the crocodile, which is much smaller than Gajendra. Vishnu is eight armed, wielding his sword, bow and arrow, shield etc. Garuda too wears a crown, and bares fangs, while bearing Vishnu’s feet with his hands. Two munis, hands in worship, rather than gandharva-s bearing garlands, bear witness. Vishnu and Garuda are almost identical to the Deogarh sculpture!

Three versions
Pattadakkal photo – VK Srinivasan

The Pattadakkal sculptor shows a huge tortoise, instead of a crocodile or snake, grabbing Gajendra. He depicted it on a pillar rather than a kostha or a broad wall, so he used space very differently: Vishnu hasn’t released his chakra; he is not facing the tortoise, which is unaware of his arrival. But Gajendra’s shock and the lotus pond setting are very similar. The Ellora version also is very vertical, but the lower portions have eroded considerably.

The shilpi in Srirangam, working on a segment of a pillar, ignored the physical act and has shown Vishnu lovingly petting his elephant, which gambols delightfully at his knees. Audacity? Tenderness? Both?

Doorway sculptures, Deogarh

Before we look at the other two panels, let us examine the sanctum’s highly decorated doorway. Surya and Chandra serve as dvaarapalakas. ; a lovely lathaa (creeper) climbs up one side, over Surya across and down the other, up to Chandra, and features demigods frolicking amidst. The center of the lintel features Vaikuntanaatha seated on a coiled Adisesha.

The consorts of Surya and Chandra form the base of the next set of pilasters; mithuna couples alternate with pairs of ganas, and fill the segments above them. Voluptuous chamaradhaari kanyaa-s form an outer pair; the pilasters above them have various geometric segments and a couple of dancers.

Doorway sculptures, Deogarh

The hair decoration and the ornamentation of mithunas and others extraordinarily elaborate, perhaps more sophisticated than even today’s styles.

Nara Narayana

The other wall features two munis, two-armed Nara and four-armed Narayana, at Badari ashrama. Krishna tells Arjuna that the latter was Nara and himself Narayana in an earlier incarnation. The ashrama is depicted like in the Kanchi Kailasanatha panel of Dakshinamurthy  - with deer and tigers peacefully seated together.

Nara Narayana, Deogarh

There is no action in this panel; it is all serenity. The two munis are in deep discussion, seated under different trees; shishyaa-s listen in the background. Other gods come to witness. There is no ornamentation, except for splendid jatas; their bare clothing bespeaks simplicity. Both possess akshamaala-s in their right hands, their mudhras convey their message; perhaps the most remarkable feature, is an antelope’s head marking the clasp of Nara’s yajnopavita. The auspiciousness of the whole scene is subtly conveyed by Gajalakshmi in a pilaster under a ghaTa-pallava.

I am yet to see NaraNarayana anywhere else. It seems unique to Deogarh.


Gajendra Moksha depicts action; NaraNarayana serenity; the Anantashayana panel manages to combine these two apparent opposites!

Anatashayana, Deogarh

Having passed on the act of creation to Brahma, Vishnu rests in yoganidra upon Adisesha; Sridevi tends to him. Out of his ears, emerges a speck which transforms into two asuras Madhu and Kaitabha. They spot the Almighty in yoganidra, foolishly assume he is asleep, assume they will get his powers if they kill him, and attack him. While Vishnu is in anantashayana, his weapons are all awake and alert as aayudha-purusha-s: the chakra Sudarshana, the shankha Paanchajanya, the sword Nandaka, all male and the gadha Kaumodhaki, a woman. They proceed to independently take on Madhu and Kaitabha. A ferocious battle ensues, Adisesha spits venom with his thousand hoods; the asuras run, unable to withstand the ferocity. The furor disturbs Vishnu’s yoganidra and he battles the two  asuras himself. So goes the story. But the Deogarh panel shows almost none of this. The sculptor has chosen to depict only one asura and Nandaka, with weapons drawn; at the earliest moment of the battle. If anything, this is even more serene than the NaraNarayana panel, where at least the central figures are wide awake!

Kartikeya on his peacock, Indra on his elephant, Brahma on a lotus, Siva-Parvati on a bull all witness this extraordinary scene. The seven hoods of Adisesha form an awesome canopy over the majestic crown of Vishnu. So we see a tripartite vertical division of the sculpture.

This particular scene is a pan-national favorite, especially in the south, where several temples like Srirangam, Srirangapatnam, Thiruvananthapuram, Thirumeyyam, Yatoktakaari in Kanchipuram, all feature Anantashayana as the moolamurthi in the garbhagriham. Two particularly stunning depictions are in cave temples : Mamallapuram  and Thirumeyyam, of Pallava and Pandya vintage respectively.

Anantashayana, Mahisharura mardhini cave, Mamallapuram,  Tamilnadu

The Pallava depiction is of serenity in the substantial center and ferocious action at the perimeter. Madhu and Kaitabha flee from the tsunami of fire emitted by Adisesha. Bhudevi is shown worshipping Vishnu. The aayudha purusha-s are in full battle pose, charging at the asuras.

The Thirumeyyam sculpture is equally dynamic, and simply teeming with characters. All the devas, the rishis, the gandharvas have turned out in full force to witness. The flames from Adisesha are depicted literally in the middle of the back wall. The aayudha purushas attacking are all at the foot of Vishnu. Garuda near his head is unperturbed. There is a horizontal partition of action vs serenity. But it is the depth and length, and the profusion of characters, which overwhelm the viewer with grandeur.

Photo – Ashok Krishnaswamy

North or south, Gupta, Rashtrakuta, Pallava or Pandya, it is not only bhakti and literature that runs as a cultural seam across time and space in this Jambudvipa. Artistic genius, a deep sense of aesthetics, an irrepressible sense of delight and mischief, conformity and improvisation, imbue the various visual splendors that range from the shores of the Ganga to the waters of Kanyakumari. Anonymous sculptors have expressed their manodharma, not with tapas and yagna, but by tapping their very jivaatma using little chisels and merging themselves into the paramaatma.


  1. Site Seminar reference books, Tamil Heritage Trust, Chennai

Related Links

Tuesday, 7 September 2021

Mukteshvara temple Bhubaneshvar - Seven thousand wonders

Mukteshvara temple

Foreword I wrote essay this for a series on temples, titled Seven Thousand Wonders of India, in Swarajya magazine last year. They stopped after six essays. This is the seventh. Here is the link to the first six essays.


Until I visited Bhubaneshvar, I used to think Kanchipuram was the temple capital of India. The difference is that Kanchipuram temples are of Dravidian architecture, while Bhubaneshvar has temples of Nagariarchitecture. Puri gets the fervent devotees, and Konarak gets the UNESCO tag and global acclaim, but Bhubaneshvar has so many marvelous temples, it is a crying shame they are not far more famous. Orissa history too, gets subsumed under the larger Indian narrative – Asoka’s conquest of Kalinga is all we ever hear. But Orissa has a long and amazing history. The Bhaumakaras, Shailodbhavas, Somavamshis, Chodagangas, Gajapatis and other dynasties that ruled Orissa developed and continued a distinct line of Nagari architecture, called Kalinga.

The Mukteshvara temple has no inscriptions, but art historians say it was built in the Somavamshi era, most likely by the king Yayati I.

The largest, grandest, centralest temple of Bhubaneshvar is Lingaraja, in the heart of the old city. But the most beautiful enchanting captivating temple must surely be Mukteshvara. Oddly, very few locals seem to know it, perhaps because it is maintained by the ASI. KedaraGowri temple, equally ancient, just across the street, is far more famous.

A priest in Lingaraja temple told me that the city has one less than one lakh Siva temples – if one more temple had been built, the city would have equaled Kashi in sanctity; so at Siva’s own request, it wasn’t built.


Mukteshvara and Siddheshvara are twin temples in the same complex, facing west and east, respectively. Siddheshvara temple is taller, but plainer, with far fewer decorative features. They both have a garbagraha and jaganmohana (or jagmohana – called sabha-mandapa in most Nagari temples). The larger Kalinga temples like Lingaraja and Puri also have two more mandapas called nata-mandira and bhoga-mandira. There are also several small shrines, several with lingas, scattered all over the complex.

Pond and the two temples

The stone used is a distinct reddish Orissa sandstone, locally called rajaraniya. In fact, about a mile away is a larger temple called Rajarani, named not for some royal, but after the stone. It is softer than granite, but not perhaps as soft as soapstone, so yields itself to very intricate sculptures. Here and there one sees damage, but a lot of it marvelously well preserved.

Mukteshvara has two unique features - a torana entrance; and a short surrounding wall. There is also a well to its south called Marici kunda, and a beautiful spring-fed pond to its east.


The entrance torana is a beautiful arch, which has suffered some damage, but has been restored so masterfully, that it is not at all obvious. Slender beautiful women languidly grace both sides of the arch – which is one sculpture, not a series of blocks. The two ends of the arch rest on amalakas, which top the dressed pillars. The central portion of these pillars are sixteen sided, topped by kirtimukhas having pearl garlands (muktamaala) coming out of their mouths.

Torana and Compound wall

Compound wall

The short decorative compound wall around the Mukteshvara is not seen anywhere else in Bhubaneshvar. Lingaraja has a huge compound wall around it, but most other temples are just open with grounds around them. Even the Siddheshvara temple in the same campus doesn’t have such a wall. The compound wall parallels the several zig-zag cuts and patterns of the temple itself. Its lower part is decorated with a series of panels with patterns; the corner panels have intricate miniature sculptures, in them. Even smaller sculptures decorate the  upper level.


There are five different types of vimaana or shikhara in Nagari architecture. In Kalinga temples, usually the garbhagruha or deula (devaalaya in Odiya language) is of rekha type and the jaganmohana of phamsana type (called pidha in Orissa). The rekha type is the most common among Nagari temples in general and in Kalinga temples in particular. The shikhara can be very plain, or very elaborately carved: older temples in Bhubaneshvar like Lakshmaneshvara, Bharateshvara and some smaller temples like Uttareshvara, are low in decoration; as is Siddheshvara : but Mukteshvara itself is suffuse with decoration and sculpture, unparalleled for a temple of its size. The most elaborate feature of such decoration are gavakshaas : small circles and semicircles, in several intricate, repeating patterns. These are found in Nagari temples like Kashi Vishveshvara in Pattadakkal, also; but for sheer beauty in patterns and the overall pleasing effect, Mukteshvara is among the best.

The rectilinear look of the rekha temples is most distinct: a series of flat layers, slightly receding from their respective lower layers, seeming to curve towards the amalaka at the top. The levels or talaa-s are less visible in rekha devalayas compared to Dravida temples; these levels are called bhumi, and each is marked by a small amalaka called bhumi amalaka.


The vertical partitions, of rekha devaalaya, called ratha-s, are much more starkly visible. A temple may have three, five or seven rathas – the central one is projecting, and the others are often recessed or alternate, between recession and projection when more than three. Mukteshvara is pancha-ratha temple; the corner rathas are shared among the adjacent faces of the temple. The earlier Bhaumakara kings built tri-ratha temples; and the Chodagangas who succeeded the Somavamshis built sapta-ratha temples.

A sculpture in a gavakshaa features in every slab except the bhumi-amalakas in the corner rathas. The anuratha-s between the centre ratha and corner rathas are completely covered in intricate gavakshaa-s all the way to the top. The central ratha has a large panel on each side, called  chandrashaala, which has a circular centre, gana-s on either side, and a kirtimukha pouring out pearls from the top. Slightly above these are images of Nataraja in each side. The front and central portion has an important keystone featuring a seated lion; a common feature in all Kalinga temple.

elements of architecture

The Kalinga equivalents of the adishtaana and paada are called paabhaaga and jangha; these together are called badaa and form the lower part of the temple. These are often plain, but even these are extensively decorated in Mukteshvara. Shaalabhanjika-s adorn the pilasters; some are quite damaged though. Mithuna couples, vyaala-virala-s (riders on lions like in the Kanchi Kailasanatha temple), kapaaTa kanyaa-s, gaja-simha-s (lions riding on elephants) can be seen here and there in recessed niches. 

A lion faced praNaala brings water out from the garbhagriha.


The jaganmohana is shorter, squatter, and its shikhara is a series of plain and parallel slabs. But the lower half is just stunning in its complexity and elegance. There are windows in the centre of the northern and southern walls, surrounded by a series of sculptures of frolicking monkeys in a creeper (lathaa); flanked by two elaborate pilasters; the walls on both sides of these pilasters have two pilasters that are in the shape of temples, and a highly segmented corner pilaster, with two cylindrical stambhaa-s in between, around which a naaga is shown climbing. Above the window are two sculptures of kapaaTa-kanyaa-s (women opening or modestly standing behind doors) – these are also repeated on the rekha-deula, as are the naaga stambhas

The twelfth century Tamil epic Kalingathu Barani, narrating the conquest of Kalinga by the king Kulottunga Chola, has an entire chapter, in every stanza of which, women are asked to open the door to welcome victorious soldiers. One wonders whether the poet Jayamkondaar, actually visited Orissa, saw these sculptures and was inspired to include this concept in his poem.


The interior of the jaganmohana is just as splendid, especially the ceiling, though it is difficult to photograph in the darkness. A series of beams arranged as octagons and rectangles, alternating, leads to a circular lotus design at the very center. Remarkably, this internal pattern is not even remotely discernible from the external pattern on the roof. The central lotus has saptamaatrika sculptures in its various petals. The alternating design creates interesting patterns in the corners, and the sthapathis have run riot with their imagination, richly endowing it with various sculptures of dancers and musicians, as bracket figures. Kartikeya and a dancing Ganesha flank the central square.

interior of ceiling

Other Sculptures

The lintel over the entrance to the sanctum features navagrahaa-s in a row. Above them is a Gajalakshmi panel in the center.

The miniatures sculptures in small square panels, topped by single gavakshaas in triangles, are the standout sculptures of Mukteshvara. Some of these are in excellent condition, others damaged to varying degrees. Lakulisa, unknown munis by themselves or with disciples, yoginis, dancers, musicians, composite sculptures – the variety is breathtaking. Perhaps the most charming are images of Surya, Kartikeya, and Sarasvati. A tricky sculpture, featuring four bodies of women in gymnastic posture, but sharing only two heads, is quite similar to such sculptures in every kind of temple in every region in India, from Ajanta to Tirunelveli.

Some sculptures of Mukteshvara deula

Unlike most Dravidian temples, the dvaarapaalaka-s aren’t huge and threatening. One barely notices them, carrying a bow and arrow or a trishula, as we enter the temple. Voluptuous women embracing tree branches; smiling nagas and naginis bearing garlands; shy women holding half open doors; these are the most memorable aspects of Mukteshvara.

More sculptures


  • Lecture by Shyam Raman, THT, 2016
  • Site Seminar book, Tamil Heritage Trust, Madras
  • The Mukteshvara in Bhubaneshvar, by Walter Smith
  • Photos from my visits.

Related Links

Muktesvara temple (TK Krishnakumar blog)



Tuesday, 10 August 2021

அளிந்தது நெல்லளவு

ஆறு மாதமாக மதிய சாப்பாட்டுக்கு அரிசி அளிந்து, ஊரவைத்து, குக்கரில் பொங்க வைக்கிறேன். அம்மா இருக்கும்போதே சொல்லிக்கொடுத்த பழக்கம். சமையலுக்கு வீட்டில் ஆளில்லாத போது பள்ளி காலத்திலேயே பழகிவிட்டது. கூடவே, பாத்திரம் கழுவவும், துணி தோய்க்கவும் என் பத்து வயதிலேயே அம்மா கற்றுக்கொடுத்தாள். அமெரிக்கா வாழ்க்கையில் இதெல்லாம் உதவியது. 

அரிசியை அளிந்து, அழுக்கு நீரை வடிகட்டும் போது அவ்வப்போது, தூசி, மணல், ஓரிரு சிறு கற்கள், வழி தவறிய தானியம் எல்லாம் மாட்டும். அவ்வப்போது ஓரிரு புழு பூச்சி கூட மாட்டும். ஆனால அமெரிக்காவில் அரிசியில் புழு பூச்சி எதுவும் இருந்த ஞாபகமில்லை. 

பள்ளி பருவத்தில் பாலோ, பாலில் கலந்த போர்ண்விட்டா, பூஸ்ட், ஹார்லிக்ஸ் அருந்துவோம். அவ்வப்போழ்து சக்கரையிலிருந்த எறும்பு பாலில் மிதக்கும். எறும்பிருந்தால் எறும்பை தூக்கிப்போட்டு விட்டு பாலை குடித்த ஞாபகம். ஈ இருந்தால் பாலையே கொட்டிவிடுவோம், குடிக்கமாட்டோம். பள்ளிக்கால நண்பர்கள், குறிப்பாக அசைவம் சாப்பிடும் நண்பர்கள், இதை நான்வெஜிடேரிய பால், நான்வெஜிடேரியன் காபி, பூஸ்ட் என்று கிண்டலடிப்பார்கள். ஒரு முறை நூட்ரமுல் பொடியில் கறப்பு செத்துகிடந்து. எனக்கு போட்டுக்கொடுத்து நான் குடிக்கும் போது என் தங்கை தம்பிக்கு நூட்ரமுல் பொடி எடுக்கும் போது அம்மா செத்த கறப்பான்பூச்சியை பார்த்து அலரி என்னிடம் குடிக்காதே என்று எச்சரித்தாள். அதன் பிறகு ஒரு வாரம் பாலே குடிக்கவில்லை. ஒரு வருடம் நூட்ரமுல் பார்த்தாலே கொமட்டும், இன்னொருவர் வீடு என்றாலும். 

கல்லூரிகாலத்தில் நான்காம் ஆண்டில் முதல் முதலாக சில நண்பர்கள் நான் அவர்களுக்க பிராஜக்டிற்கு உதவியதற்கு நன்றியாக ராஜபாளையத்தில் கந்தர்வா ஹோட்டலில் விருந்துக்கு அழைத்தார்கள். அனைவரும் அசைவம் நான் மட்டும் சைவம். முதன் முதலில் ஒரு அசைவ ஹோட்டலில் கால் வைத்தேன். நான் ஒரு மேசை, சைவம் சாப்பிட்டேன், அவர்கள் அடுத்த மேசை; அசைவம். நூட்ரமுல் அளவுக்கு மோசமில்லை எனினும், இனிமேல் அசைவ ஹோட்டல் வாசப்படி மிதிப்பதில்லை என்று மனதளவு சொல்லிக்கொண்டேன்.

ஒரு வருடம் கழித்து மேல்படிப்பு படிக்க அமெரிக்கா பயணம். வாரம் மூன்று நாளாவது சப்வே, பிட்சா, பரிட்டோ என்று அசைவமும் விற்கும் கடைக்கு சென்று சாப்பிடவேண்டும். வாங்குவது சாப்பிடுவது சைவமானாலும், அதே மேடையில் அசைவ உணவும் இருக்கும். ஏன் காந்தி, ராமானுஜனெல்லாம் பாரதம் திரும்பிய பின் ஜாதிப்ரஷ்டம் செய்யப்பட்டனர் என்று புரிந்தது. ஒரு வாரம் மாமா பழக்கிவிட்டார். பிறகு நானும் பழகிவிட்டேன். 

ஆனால் அமெரிக்காவில் அசைவ உணவகத்திலும் அசைவ வாசனை வராது. அவர்கள் உணவில் சமைக்கும் போது உப்பை கூட போடமாட்டார்கள் (அதனால் தான் டேபிளில் உப்பு மிளகு தனியாய் இருக்கும்). இந்திய அசைவ சமையலில் முக்கால் வாசனை அதில் சேர்க்கும் மசாலா வகைகள் என்று தெரிந்து கொண்டேன். அதனால் பெரும்பாலும் சகித்து கொள்ள முடிந்தது. மாறாக நம் சைவ உணவுகளின் வாசனை, பல அமெரிக்கர்களை திகைக்க வைத்தன என்று புரிந்தது. நியு யார்க் ஏர்போர்ட்டில் மாமாவின் பெருங்காய டப்பியை மோந்து பார்த்து திணரிப்போன கஸ்டம்ஸ் அதிகாரி, “இதையா உங்கள் சாப்பாட்டில் கலக்கிறீர்கள்?” என்று பரிதாபமும் வியப்பும் கலந்து கேட்டாராம். 

இந்திய உணவுகளை பல நகரங்களில் அமெரிக்கர்கள் விரும்பியே அருந்துகின்றனர். சீன உணவை தவிற, மற்றபடி இத்தாலிய, மெக்சிக, பாரசீக, தாய்லாண்டு, முக்கியமாக எத்தியோப்பிய உணவை.... எல்லாவற்றிலும் சைவம் உண்டு... மிக சுவையாக இருக்கும்... அமெரிக்காவில் தான் எனக்கு அறிமுகம். வடக்கு இந்திய உணவு என்றால் சோளே பட்டூரா, நான், பனீர் பட்டர் மசாலா என்ற ஞான சூனியமாக இருந்தேன். கலிபோர்ணியாவில் தான் முதல் முறை குஜராத்தி உணவு ருசித்தேன். 

பற்பல இடங்களில் இது சைவமா இல்லையா என்று யோசித்து சாப்பிடவேண்டியதும், மதுபானங்கள் காபி டீ போன்ற அன்றாட பண்பாட்டு சின்னங்கள் என்பதும், நான் மீண்டும் பாரதம் திரும்ப பல காரணங்களில் ஒரிரு காரணங்கள். அதற்குள் இந்தியாவிற்கு பிட்சா, சப்வே, பரிட்டோவில்லாம் வந்துவிட்டன. நிற்க. 

இந்த வருடம் ஜனவரி முதல் அரிசி அளிந்து சாதம் வைக்கும் போது ஓரிரு பூச்சி சிக்கும். எறும்பு மிதந்த நான்வெஜிடெரியன் காபி போல் பூச்சி மிதந்த நான்வெஜிடேரியன் அரிசியோ? 

ஒரு மாசத்தில் பூச்சித்தொகை பிரம்மாண்டமாக பெருகிவிட்டது. ஒரு சின்ன டம்பளரில் அரிசி எடுத்து அதை தண்ணீரில் அலம்பும் முன், ஒரு தட்டில் போட்டு, பூச்சி புழுக்களை கொல்லாமல், ஒதுக்கி ஜன்னல்மேல் விட்டுவிட்டு, அரிசி அலம்பலாம் என்று முடிவெடுத்தேன். டம்ப்ளர் அரிசியை ஏழு எட்டு முறை கொஞ்சம் கொஞ்சமாக தட்டில் பரப்பி, பூச்சிகளை புழுக்களை ஓரம் தள்ளி, பாக்கி அரிசியை பாத்திரத்தில் கொட்டி... ஒவ்வொரு தட்டு குவியலிலும் ஒரிரு பூச்சி அல்லது புழு என்று ஜூலை மாத ஆரம்பம் சென்றது. ஆகஸ்ட் மாதம் ஒவ்வொரு தட்டு குவியலிலும் நாலைந்து பூச்சி. புழுக்களெல்லாம் கடைசி இரண்டு தட்டில் மட்டும். அந்த ஜன்னலில் விட்ட பூச்சி எல்லாம் எங்கோ மாயமாக சென்றுவிடுகின்றன. அந்த பூச்சகிள்ளுக்கு முதல் வாரம் ஓரிரு நெல்லை ஜன்னலில் வைத்தேன். ஒரு முறை ஒரு புழுவை மூன்று எறும்புகள் இழுத்து செல்வதை கவனித்தேன். சிபிச்சக்கரவர்த்தி பிரச்சனை. 

எத்தனை பூச்சிகளை விடுவித்தாலும் எப்படியேனும் மிகமிகச்சிறிதான ஓரிரு பூச்சி அலசலில் தப்பித்து, அலம்பும் நீரில் மூழ்கி சாகும். 

சமீபத்தில் சங்கரநாராயணன் ஒரு பதிவில், உழவு பார்க்குமுன் நம் உழவர்கள் செய்யும் அறக்களவேள்வி பற்றி புறநானூற்று குறிப்பும் பராசர ஸ்மிரிதி குறிப்பும் பகிந்ர்ந்தார். இந்த வேள்வி செய்தால் ஏரிட்டு மண்ணை உழும்போது புழுபூச்சிகளை துன்புருத்திய பாவத்திலிந்து விடுபடுவார்களாம். 

கொன்னா பாவம் தின்னா போகும் என்று ஒரு பழமொழி. கோழி ஆடு மாடுக்கு மட்டுமா, புழுபூச்சிக்கும் இது ஒவ்வுமா என்று தெரியவில்லை.

பின் குறிப்பு, ஆகஸ்ட் 12, 2021. அளிந்து என்ற சொல்  புதிது என்று தோழி வல்லபா ஸ்ரீநிவாசன் முகநூலில் கேட்க, பத்ரி சேஷாத்ரி இந்த பதில் எழுதியுள்ளார்:
அளைந்து => அளிந்து. அளைதல் = துழாவுதல். அரிசியை நீரிலிட்டுத் துழாவி, அதில் உள்ள அழுக்குகளையும் பூச்சிகளையும் களைதல். ஐயங்கார் வழக்கு

உதாரணம் ”வெண்ணெய் அளைந்த குணுங்கும் விளையாடு புழுதியும் கொண்டு” - என்ற பெரியாழ்வார் பாசுரம்

Thursday, 22 July 2021

McCarthy, multiculuralism and me

John McCarthy is one of the towering giants of Computer Science. He is one of the founders of Artificial Intelligence, he developed the LISP programming language, and he also basically invented the concept of time-sharing computers.

In 1992, I was in my second year of the Computer Science program at Texas AandM University, pursuing a Master’s degree. Artificial Intelligence was one subject I took in the first semester. We learnt and programmed in LISP in that course. Robotics was another course I took in the first semester, and Expert Systems and Machine Learning were two courses I studied in the second semester. My ambition was AI.

Me in 1992, in my office at Texas A&M University

The Internet was mainly email and Usenet in those days. The WorldWideWeb was in its infancy but I saw my first web page only in 1994. Usenet was the precursor to the Web, MySpace, Facebook, Twitter, etcetera – a gigantic collection of bullettin boards on various topics.  I sometimes wasted time debating cricket, politics, cinema, Tamil language etc on some Usenet groups like soc.culture.indian, etc.  Perhaps the only useful thing I did was type in Kulasekara Azhwar's Perumal Tirumozhi in Adami software. It turns out that some other guy called Badri Seshadri was doing the same. But, ten-fold.

One random day, I read a post on multiculturalism, academic courses, Indian reformers banning sati etc. This was  a reply to a reply to an original post, and I added my comments without reading the orignial post. There was a reply soon after, and I noticed that the author was… John McCarthy. Computer Science Department, Stanford.

At first I thought it was some student with a famous name….Surely the father of AI wasn’t have a chat with me… Shortly thereafter I realized that it was indeed the same John McCarthy whose very LISP I had learnt the previous year. The SAIL in his email address was “Stanford Artificial Intelligence Lab”.


For a while I was puzzled, though. Why is the Father of AI writing about multiculturalism and general college syllabus? I was studying in the most conservative large university in the USA, and I was fairly liberal then, so the woke liberalism of other colleges was a closed book to me then. Today his warnings and concerns seem realistic and reasonable. In 1992, I wondered if he was a white supremacist.

At that time, I had given up on AI as going nowhere, and having poor prospects for a mediocrity like me, after two semesters of studying AI subjects. I wondered if McCarthy felt  the same, which is why he was writing about culture. His wikipedia page says he was active on social groups in the 1990s.

John McCarthy, Photo from Stanford University website

Anyway, it was still something amazing. One could interact with a superstar of computer science over the internet. Today we can follow hundreds of superstars on Twitter or Facebook. But back then it was amazing.  My one great regret of my Texas AM days, is that I never took the chance to stop by the office of Normal Borlaug, who was an emeritus professor at the Agricultural department. Perhaps just to say thanks. But I would have been too star struck to say anything, let alone anything intelligent. I wonder what I would have said, if I had met McCarthy in 2000, when I lived in California for a few months. Probably the same starstruck mouth agape feeling.

Relevant Links

The SQL Server box (in Tamil)

Personal blogs

Monday, 21 June 2021

Education - a Sanskrit proverb

 आचार्यात् पादं आदत्ते पादं शिष्य स्वमेधया ।

पादं सब्रह्मचारिभिः पादं कालक्रमेण च ॥

Aacaaryaat paadam adattE 
paadam shishyasvamEdayaa
paadam sabrahmacaariBhyaH 
paadam kaalakramENa ca

Meaning by word
Aacaaryaat - from the teacher 
paadam - a quarter (1/4)
adattE - is received
shishya - student
svamEdayaa - intellect or motivation
sabrahmacaariBhyaH - from fellow student
kaalakramENa - experience
ca - an

A quarter of one's knowledge or learning is received from the teacher, a quarter from the student's own ability, a quarter from fellow students, a quarter from experience. 

This is a subhaashitam (or bon-mot or proverb) in Sanskrit about education. The word itself (veda or vidya ) is not used in the proverb, but is implied. The word used for student is brahmachaari, which technically means bachelor. In ancient times, ashramas were the schools, and only bachelors were admitted, so the word expresses that cultural artifact. The European world still uses the term Bachelor or Baccalaureate for basic college degrees in arts business technology or science.

I first stumbled upon this proverb in a beginner's book on Sanskrit, given to my Sri Balasubramanian, around 2011 when he started teaching some of us Sanskrit. I pass it on to students whenever I teach them. 

I wish I had known this proverb as a student. I would have spent more time and effort learning from fellow students. I wish this were taught to all the extra hardworking teachers, who will hopefully learn to ease off, and to some happy-go-lucky teachers who wont feel too much guilt. I have noticed that almost all classes of students seem to fall under some sort of normal distribution by talent, desire, effort, diligence, passion, attention, interest etc. Not every teacher is good at explaining every aspect of his or her subject. And students often learn some concept better from a fellow student than a teacher, even an outstanding teacher. As S Muthiah and other historians of Madras have remarked (including, recently, Matt Ridley in his book The Evolution of Everything), this system of fellow students teaching younger students, was formally used in Indian education in the Madras Presidency (before being supplanted by British model of education). This was called Madras System and was introduced in several schools in Scotland by Dr Andrew Bell, who learnt and used it in Madras, India. After Bell's death, the Madras system was replaced by different teaching methods. There is still a Madras College in Scotland, which mentions Dr Andew Bell, but leaves out all mentions of Madras.

This is true whether they are in a classroom setting or in a open-air location like a monument or some public place. Age, gender, social or economic background doesnt seem to matter. 

Related posts

Tamil translation of this poem

School education in Tamilnadu - translation of Jayamohan's essay

Wikipedia has named this the Monitorial System rather than Madras System. Quite similar to how Lavoisier's name was removed from Lavoisier's Law, I suppose 

Sunday, 16 May 2021

செவிலியர்க்கு பல்லாண்டு

மெய்யத்து மலையான் 
படம்: அஷோக் கிருஷ்ண்சாமி

பல்லாண்டு பல்லாண்டு பல்லாயி ரத்தாண்டு  பலகோடி நூறாயிரம்

மல்லாண்ட நலிமேனி குணம்பேணும் தொண்டர்க்கு பல்லாண்டு பல்லாண்டு

படியாமல் நோய்பிரிய புண்ணார பணிவோர்க்கு பல்லாண்டு

வடிவாய் திருவாய் இருவிதழில் மலர்கின்ற புன்சிரிப்பும் பல்லாண்டு

பொடியாய் நோய் தீர்க்கும் வல்லாயுத  நல்லூசியும் பல்லாண்டு 

விடிவாய் எழும் பகலாய் சுகம்தரும் சேவையும் பல்லாண்டே

Tuesday, 27 April 2021

செய்தி நோய்

 “ஜுராச்சிக் பார்க்” நாவலை எழுதி புகழ் பெற்றவர் மைக்கேல் கிரைட்டன். அவர் ஒரு மருத்துவர். ஹார்வார்ட் பல்கலைகழகத்தில் மருத்துவம் படித்து பட்டம் பெற்றார். மருத்துவத் தொழிலை விட கதை எழுதுவதை விரும்பி ஆண்ட்ரோமீடா ஸ்ட்ரெய்ன், தி கிரேட் டிரெய்ன் ராபரி, காங்கோ, டிஸ்க்லோஷர், போன்ற நாவல்களை எழுதினார். “தி கிரேட் டிரெய்ன் ராபரி” பின்னாளில் கிரைட்டனின் இயக்கத்தில், ஜேம்ஸ் பாண்ட் புகழ் ஷான் கான்னரி நடிக்க, திரைப்படமாகியது.

அவரது நண்பர் முர்ரே ஜெல்-மன், இயற்பியல் மேதை, குவார்க்கு எனும் அணுவின் நுன்பொருளை கண்டுபிடித்தவர். மருத்தவத்தில் ஈடுபடாத மைக்கேல் கிரைட்டன், ஒரு நோயை அடையாளம் கண்டார்; அதற்கு “முர்ரே ஜெல்மன் அம்னீசியா” என்று தன் நண்பரின் பெயரை சூட்டினார்.

அம்னீசியா என்பது தலையில் அடிப்பட்டவர்களுக்கு வரும் மறதி நோய் என்று நாம் அறிவோம். முர்ரே ஜெல்மன் மறதி என்பது செய்தித்தாள் வாசிப்பவருக்கு வரும் நோய். உண்மையில் இது மருத்துவ ரீதியாக நோயே அல்ல, ஒரு விசித்திரமான மனநிலை. அமெரிக்க நாளிதழ்கள் அச்சிட்ட மருத்துவ செய்தகளில் அபத்தமான பிழைகளும் தவறான கருத்துகளும் படித்து மிரண்டு போனார். அதே போல் இயற்பியல் கட்டுரைகளும் பிழைகள் நிறம்பி, அடிப்படை புரிதலே இல்லாதவர் எழிதியது என்பதும் அவரது இயற்பியல் நண்பர் முர்ரே ஜெல்மன் சொன்னார்.

பற்பல துறை நண்பர்களும் தங்கள் துறை சார்ந்த செய்திகள் அதே விதமாக அபத்தமாக இருப்பதாக கிரைட்டன் தகவல் சேர்த்தார். ஆனால் அதே நண்பர்கள் மற்ற துறை செய்திகளை உண்மையென்றும், பிழையில்லாததென்றும், சீராக ஆராய்ந்து எழுதப்பட்டதாகவும் கருதுவதை கண்டு தான் கிரைட்டன் குழம்பி போனார். மருத்துவ செய்தி அபத்தம், ஆனால் மற்ற செய்திகளை நம்புகிறேன் என்று மருத்துவர்களும், அறிவியல் செய்தி அபத்தம் ஆனால் மற்ற செய்திகளை நம்புகிறேன் என்று அறிவியல் வல்லுனர்களும், பொருளியல் செய்தி அபத்தம் ஆனால் மற்ற செய்திகளை நம்புகிறேன் என்று பொருளியல் வல்லுனர்களும் நடந்து கொள்வதை ஒரு வித மனநோயாக, மறதி வியாதியாக கருதி அதற்கு “முர்ரே ஜெல்மன் அம்னீசிய” என்று பெயரிட்டார்.

“சாலை ஈரமானதால் மழை பெய்கிறது” (Wet streets cause rain) என்று ஒரு உவமை சொன்னார் மைக்கேல் கிரைட்டன். எது காரணம் எது விளைவு என்பதிலேயே குழப்பமாம். இவ்வளவு அபத்தமான செய்தியை படித்தும் நாம் நாளிதழ்களை ஏன் நம்புகிறோம் என்று அவருக்கு புரியவில்லை.

”உன்க்கு வந்தா ரத்தம் எனக்கு வந்தா தக்காளி சட்னியா?” என்று நடிகர் வடிவேலு காட்டிய குதர்க்க வாதம் இதன் வேறு ஒரு அவதாரம்

அவ்வப்பொழுது எனக்கும் அப்படி தோன்றுகிறது. இந்தியாவில் தமிழிலும் ஆங்கிலத்திலும் இரவு எட்டு மணி / ஒன்பது மணி தொலைகாட்சி செய்திகளும், அவற்றில் வரும் விவாதங்களும், வைக்கப்படும் வாதங்களும், இன்றெல்லாம் துறை வல்லுனர்கள் அல்ல, சாதாரண மனிதர்களும் எவ்வளவு அபத்தம் என்று நமக்கு தெரிந்தும் நம்மில் பலரும தொடர்ந்து பார்த்துவருகிறோம். சர்வதேச அளவிலும் இதே போல் தான் பச்சையாக வெளிச்சமாக தெரிகிறது. சமூக ஊடகங்களில் நடப்பதை சொல்லி தெரிய வேண்டாம்.

முதல் பக்கத்தில் தங்க நகைகளுக்கு முழு பக்க விளம்பரம் (லலிதா, ஜிஆர்டி, கேரளா, ஜாய் அலுக்கா), அதன் பின்பக்கம் துணிக்கடை முழு பக்க விளம்பரம் (போத்திஸ், ஆர்.எம்.கே.வி, நல்லி, பற்பல), அடுத்து இரண்டு பக்கம் புது வீடு மனை நிலத்திற்கு விளம்பரம், அடுத்த இரண்டு பக்கம் டிவி, மைக்ரோவேவ், ஏசி, ஃப்ரிஜ், சலவை இயந்திர கடைகளின் விளம்பரம், (விவேக் அண்டு கோ, வசந்த் அண்டு கோ, கிரியா, குரோமா, பிக் பஜார், சரவணா)  இதை தவிர கார் கம்பெனிகள், கணினி கம்பெனிகள், செல்பேசி கம்பெனிகள், படுக்கை அலமாரி கடைகள் எல்லாம் விளம்பரம் செய்தாலும், “இந்திய பொருளாதாரம் வரலாறு காணாத வீழ்ச்சி” வகையரா செய்தி படித்து, அதை நம்பி, நொந்து புலம்பும் வாசகர்கள். இதற்கு ஏதாவது அமெரிக்க ஐரோப்பிய வாசி இந்திய பொருளாதார பேராசிரியரின் அரைப்பக்க நேர்காணல் வேறு.

மாய ஆடை என்று சபையே நம்பும் மாதிரி நடிக்க நிர்வாணமான ஊர்வலம் வந்த மன்னர் கதை தெரியும். கண்கூடாக பார்க்கிறோம். ஊருடன் ஒத்துவாழ்வோம்…..

முர்ரே ஜெல்மன் அம்னீசியாவிற்கு ஒரு விக்கிபீடிய பக்கம் இருந்தது. ”என்னது பத்திரிகைக்காராவது தவறாக புரிந்து கொள்வதாவது…” என்று அந்த பக்கத்தையே எடுத்துவிட்டனர். மைக்கேல் கிரைட்டன் விக்கிபீடியா பக்கத்தில் மட்டும் உள்ளது.

அட கிடக்கட்டும், மற்ற விக்கிப்பீடியா பக்கங்களில் தவறு ஏதும் இருக்காது. எல்லாரும் பாருங்க எனக்கும் முர்ரே ஜெல்மன் அம்னீசியா, எனக்கும் முர்ரே ஜெல்மன் அம்னீசியா

முயல்கர்ஜனை கட்டுரைகள்

 What is news?

Tuesday, 6 April 2021

ஓங்காமல் வானளந்த உத்தமர்

உஜ்ஜையின் தீர்கரேகை தெரியுமா? இரண்டாயிரம் ஆண்டுகளாக இந்தியாவின் முக்கிய தீர்க ரேகையாக அது விளங்கியது. இன்று உலக புகழ் பெற்ற கிரீன்விச் தீர்க்கரேகை சுமார் முன்னூறு ஆண்டுகளாக தான் பயன் படுகிறது. உஜ்ஜைன் மகிமை எப்படி கடல் தாண்டி கிரீன்விச்சுக்கு சென்றது?

பிதகோரஸ் கோட்பாடு, ஆர்க்கிமிடீஸ் கோட்பாடு, நியூட்டனின் விதி, என்று கணிதத்திலும் அறிவியலிலும் ஐரோப்பிய பெயர்களை மட்டுமே பள்ளி காலம் முதல் கேட்டு பழகிவி்ட்டோம். பாரதியார் பாடிய பாஸ்கரன் மாட்சி பாடலில் ஒரு வரி மட்டுமா? பாஸ்கரன் கோட்பாடு, பாஸ்கரன் விதி என்று ஏதும் இல்லையா? 

வள்ளுவன் இளங்கோ பாரதி என்றொரு வரிசையில் வந்தது போல் ஆரியபடன், வராகமிகிரன், பிரம்மகுப்தன், என்ற வரிசையில் வந்தவர் சாதனைகள் என்ன? பெயர்களை கேடிகி்றோமே அவர்கள் என்ன தான் செய்தார்கள்? அவர்கள் எழுதிய நூல்கள் என்ன கூறுகின்றன?

கணிதமில்லாமல்லா தஞ்சை பெரிய கோவிலும், கோனாரக் கோவிலும், ஆயிரம் ஆண்டுகளாக அரண்மணைகளும், மாட கோபுரங்களும், கோட்டைகளும், சுரங்கபாதைகளும், பெருங்கடல் கலங்களும் துறைமுகங்களும் கட்டப்பட்டன?  என்ன கணிதம் செய்து கிரகணங்களை கணித்தனர்? இது ஏன் நம் பாடநூல்களில் இல்லை?

வாமனன் விஸ்வரூம் எடுத்து காலால் அளந்த வானையும் மண்ணையும் பாரதத்தின் கணித மேதைகள் நூலால் அளந்த கதை என்ன?

எண்ணும் எழுத்தும் கண்ணென தகும். அந்த எண்களின் கதை என்ன? வரலாறு என்ன? அதற்கும் ஜோதிடத்திற்கும் விண்ணியலுக்கும் என்ன தொடர்பு?

வராகமிகிரன் அறிவியல் மன்றம் ஏப்ரல் 18 தொடங்கி எட்டு வாரங்கள், காலை 1030 முதல் 1130 வரை ஞாயிறுதோறும், இணையதளத்தில் இந்திய விண்ணியலும் கணிதமும் என்ற வகுப்பு நடத்தும். அழைப்பில் விவரங்கள்.

தொடர்புடைய பதிவகள்

2018 நிகழ்ச்சி, வீடியோ

பண்டை நாகரீகங்களின் விண்ணியலும் கணிதமும்

Indian Mathematics - VSF Courses and lectures

Bhavana and Chakravala - a workshop by Badri Seshadri
Geometry via Paper folding - Arun Srivatsava

Monday, 22 March 2021

Chemistry in India - from the Vedic era to the sixteenth century - a VSF lecture

Around ten years ago, at a team meeting of Tamil Heritage Trust to discuss topics for monthly lectures, Sittannavasal, Mamalapuram, Kanchi, Tanjavur, Srirangam, etc were suggested. Music, literature, painting, food, etc also came up as topics.

I suggested that we should consider science too as part of our heritage, and we should have a lecture on a science topic like astronomy. Prof Swaminathan our founder, enthusiastically agreed and "volunteered" me to speak on the subject. It has been a wonderful voyage of discovery. The sheer volume of books, scholarship, the long tradition of Indian astronomy (older than the Ramayana and Mahabharata) were an absolute revelation. The sheer ignorance among the scientific public and what must be considered malignant suppression of this history have been heartbreaking. But also eye-opening.

In December 2019, I attended a series of lectures organized by KV Sarma foundation, which included a lecture Prof BN Jagtap on Indian Chemistry.

I thought he would talk on the Delhi iron pillar, wootz steel, and the everlasting paints of Ajanta, and the dyes of Indian textiles. Modern chemistry began only with Antoine Lavoisier and his discoveries in the late 18th century. Most of Indian chemistry I assumed, was empirical, the discoveries of practical experimenters and professionals. But Prof Jagatap showed that Indian chemistry has as glorious and rich and awesome a history and heritage as astronomy and several of our arts. And he says, he too had a voyage of discovery in the field that is only over a decade old! He himself quote Acharya Prafaull Chandra Ray for extensive research on this subject and publications in English for a society that has almost totally given up Sanskrit as a language of science.

Our great fortune is that he has agreed to speak at the Varahamihira Science Forum. He will deliver a lecture this Saturday 27 March 2021 at 5pm.

I hope many of you can listen in, watch and have your mind blown away.

This youtube link below is for both the live webcast and recorded video

Thursday, 11 March 2021

Rangarajan on Economic Reforms

Dr C Rangarajan former RBI governor, spoke on "Economic reforms" at a program organized on December 2, 2016, by the Triplicane Cultural Academy and the Kasturi Srinivasan Library. The venue was the second floor auditorium at the CP Ramaswami Art center, in Eldams Road, Alwarpet.

In India, almost every major scheme, plan, reform, program,building, brick, nail or board-pin introduced or implemented by the central government is attributed to the Prime Minister. The one exception is the 1991 economic reforms, which are credited to the then Finance minister, Manmohan Singh, rather than the Prime Minister of that time, Narasimha Rao.

These are my notes from that lecture. Since I am no professional journalist, the reader will feel a certain level of discontinuity in the narrative; the fault is mine, obviously, not the speaker’s. I have highlighted some of his salient points, by marking them in bold font. I have added some phrases in parenthesis to clarify what I think the speaker meant.

------Thus spake Rangarajan------

In 1991, India suffered a terrible crisis and balance of payments situation. The extant model was in deep trouble. In the 1960s the economic consensus was that there was a  market failure - the market failed to deliver certain services. (Nationalization of banks, industries, vast swathes of the industry and the economy followed, under Prime Minister Indira Gandhi and others, until the 1980s.) This led to diversion of national income, especially into rent taking activities because of socialist regulations.

There can be both market and government failure.

More market doesn't mean less government but different government.

The 1991 crisis was compounded by Iraq war and the fact that current account deficit could not be bridged. Our foreign exchange reserves dropped to three weeks of imports. Totally traumatic period, difficult to manage on a day to day basis. The transfer of gold was decided by Chandrasekar government but the idea came from Reserve Bank of India. Today (in 2016) we get $500M in a couple of days, but (in 1991) we pledged forty tons of gold... It was in very different forms including Victorian coins.

The first break with past was dismantling controls (in several sectors of industry). Second was changing role of the state. Reduced the role of state as marketable goods and services and increasing role as regulator and providing public goods and services. Third was integrating Indian economy into the world economy.

What was the role of Narasimha Rao? Ardent advocate? Did reforms start in 1991 or 1980? Thirdly, what changed the mindsets of politicians who had been part of the controlled regime? Fourth would anyone have done what Rao did?

(1)Economic policy making is not merely the role of economists. Political cover provided by Rao was vital. Rao as Industries Minister decontrolled the economy and announced it on the morning of the budget. Rao couched the reforms in language which appealed to the old guard of the Congress party. I wrote the Eighth five year plan and Rao as pm and chairman of planning commission approved it.

(2) 1980 showed some changes,but also responsible for the crisis in 1991. But 1991 was a watershed.

(3) The enormity of crisis made the change possible, and while IMF had a philosophy and played a role, the decision was ours. Upto 1990 all interest rates on deposits or loans were fixed by RBI. Malhotra allowed banks to set interest rates upto 180 days but there was no support and so we had to withdraw it after a month.

(4) Manmohan role was primary. He was part of the South commission which held on to the old ideas even until 1990. But he realized the magnitude of the problem and changed his mind.

We introduced tax reduction which would pay off only several years down the line. (This was partly inspired by the tax reductions in 1980 USA under Reagan and UK under Thatcher, which led to both their economies booming. But the failure of the USSR economically and politically was the immediate trigger).

We initiated bank reforms. Most importantly, exchange rate system changed. Before that RBI determined the exchange rates. I used to determine the exchange rate as governor, but I was also part of a committee that recommended ending that system.

Higher growth rate in national income produced much better performance in social development. But it is still much less impressive than in economic growth. Which is why Amartya Sen called it "uncertain development ".

Growth impacts social development in two ways. First, the rising tide effect. (A rising tide lifts all boats – that is the population as a whole benefits, not just some sectors of the economy). Second, a pattern of growth. South Korea grew at 7-8% for over three decades. If agriculture improves faster it would help rural India improve.

Poverty has reduced dramatically. Dropped at 2.7% per year from 2004-2014, which was far faster than 0.7% from 1991-2004. But poverty is still at 30% (in 2016).

Domestic private investment is not picking up.

Let me move on to future reforms. One important one is improving efficiency. Another is the introduction of GST (Goods and Services Act).

There are still some industries like sugar and molasses under pre 1991 model. This is subsiding alcohol. Agriculture and its marketing needs reform. APMC Act needs more reform. Farmer cannot sell his products directly. If India grows at 8-9% until 2030, then per capita income will increase to $8000 and only then will India be a middle income country.

Social improvement needs high growth.

Reforms have gained wide acceptance. (By this he meant the 1991 reforms – no major political party wants to go back to the pre 1991 era).

Neither reforms nor growth are ends. Their benefits must go to all.

------End of notes from Rangarajan speech---

My comments: This lecture was delivered in 2016. GST was implemented in 2017. The APMC reforms was passed last year(2020), which led to protests for its repeal by mostly farmers from Punjab and Haryana, later supported by some opposition parties. Labour laws have not been substantially reformed. The corona lockdown has perhaps reversed or halted the rate of reduction of poverty. But it has also launched huge gains in productivity, made organizations consider massive reductions in  travel and physical infrastructure. I wonder if these cost reductions will impact positively on the economy and on the individual.

There does seem to be the spirit of ferocious entrepreneurship in urban centres. The courts, the bureaucracy and the media seem completely dead set against these. I hope I am wrong.

Related Links

My blog essays on Economics 

Other Lecture notes